Aandacht voor ethiek: in gesprek blijven is noodzakelijk
Op 12 februari stond de Amsterdam School of Real Estate in het teken van ethiek. Tijdens het event Aandacht voor Ethiek, georganiseerd door RICS, ASRE en IVBN, kwamen vastgoedprofessionals bij elkaar om in gesprek te gaan over integriteit en ethiek. Dagvoorzitter Edwin van de Woestijne (a.s.r. real estate) opende de dag met de boodschap dat integriteit de basis vormt onder vertrouwen in de sector, juist omdat het onderwerp soms als vanzelfsprekend wordt beschouwd.
Johannes van Bentum van ASRE presenteerde het onderzoek Over dilemma’s gesproken van Ed Nozeman, waarin is verkend hoe private vastgoedorganisaties omgaan met integriteitsdilemma’s. Vrijwel iedere organisatie heeft gedragscodes en beleid, maar de echte spanning zit in de praktijk. Grotere organisaties beschikken vaak over uitgebreidere compliance-structuren, terwijl kleinere partijen meer leunen op informele afstemming. De kernvraag blijft echter overal gelijk: wat doe je bij twijfel? Nieuwe dilemma’s dienen zich bovendien aan door digitalisering en diversiteit, en ook de positie van zzp’ers verschilt van die van medewerkers in loondienst. Integriteit is geen statisch begrip, maar beweegt mee met de tijd.
Advocaten Paul Wanders en Cornélie Arnouts kwamen tijdens hun presentatie met de juridische invalshoek. Zij schetsten hoe tuchtrecht, civiel recht en strafrecht zich tot elkaar verhouden en welke gevolgen schending van beroepsnormen kan hebben voor makelaars, taxateurs, notarissen en andere betrokken partijen. Een tuchtzaak blijkt in de praktijk regelmatig een opstap naar een civiele procedure. Wanders illustreerde zijn verhaal met persoonlijke ervaringen, waaronder een procedure tegen hemzelf, en benadrukte dat toetsing bij het vak hoort. Tegelijkertijd moet tuchtrecht transparant en zorgvuldig functioneren om het verwijt van ‘de slager die zijn eigen vlees keurt’ te vermijden. Arnouts benadrukte dat beslissingen niet alleen juridisch kloppend, maar ook maatschappelijk uitlegbaar moeten zijn.
Olivier van Gool van Parella stelde vervolgens de vraag of bedrijfsmakelaars nog wel zowel verhuurders als huurders kunnen bedienen. Vanuit huurdersperspectief plaatste hij kritische kanttekeningen bij constructies waarbij binnen één kantoor verschillende belangen samenkomen. Volgens de regels van RICS moet belangenverstrengeling worden vermeden of volledig transparant en met expliciete instemming worden afgehandeld. Aan de hand van praktijkvoorbeelden, waaronder een omvangrijke opdracht voor Coca-Cola, liet hij zien hoe ingewikkeld dat in de praktijk kan zijn. Zijn boodschap was helder: ontbreekt echte transparantie, dan is weigeren de passende oplossing.
Maarten Vermeulen besprak integriteit in de bestuurskamer, volgens hem vaak een impliciet uitgangspunt. Toch vraagt ‘tone at the top’ om bewuste aandacht. Bestuurders en toezichthouders moeten bereid zijn twijfels vroegtijdig te melden en niet te wachten tot een probleem escaleert. Integriteit mag geen afvinklijst worden, maar vraagt om voorbeeldgedrag en voortdurende reflectie.
Dat gold ook voor het verantwoord gebruik van AI, waar Klaas Bosma, waarnemend voorzitter van RICS Nederland, op inging. Nieuwe standaarden verplichten organisaties om duidelijke governance-afspraken te maken, transparant te zijn richting klanten en het professionele oordeel altijd bij de mens te laten. AI kan zeker ondersteunen, maar nooit het morele kompas overnemen.
In het afsluitende panel, bestaande uit Majorie Simmers (Bouwinvest), Hans Copier (CvTI IVBN) en Sieuwerd Ermerins (NVM), werd benadrukt dat regels en procedures noodzakelijk zijn, maar niet voldoende. Integriteit moet levend worden gehouden via training, dialoog en het delen van dilemma’s. De lessen uit eerdere fraudezaken mogen niet vervagen, ook niet voor jongere generaties die die periode niet bewust hebben meegemaakt. Integriteit is geen corvee en geen verzekering tegen reputatieschade, maar een kernwaarde die telkens opnieuw invulling vraagt.
De middag maakte duidelijk dat er geen universele blauwdruk bestaat. Wat blijft, is de noodzaak om met elkaar in gesprek te blijven: kritisch, open en zonder het gemak van een simpel kruisje in het vakje.
